Thị trường tài chính có một đặc điểm kỳ lạ: nó dạy chúng ta những bài học mà chúng ta không muốn học, vào những lúc chúng ta không muốn học.
Chu kỳ là tất yếu, nhưng cảm xúc không nên chi phối hành động
Mỗi khi thị trường giảm 20-30%, chúng ta lại nghe thấy những câu hỏi quen thuộc: "Có nên bán không?", "Đã đến đáy chưa?", "Có nên mua thêm?".
Những câu hỏi này không sai, nhưng chúng thường được đặt ra sai thời điểm. Khi thị trường đang sụp đổ, tâm lý sợ hãi chi phối mọi quyết định. Khi thị trường đang tăng, tâm lý tham lam lại chiếm ưu thế.
— Howard MarksBạn không thể kiểm soát thị trường, nhưng bạn có thể kiểm soát phản ứng của mình với thị trường.
Nhìn lại những lần sụp đổ trong lịch sử
Khủng hoảng tài chính 2008
Ai giữ được bình tĩnh và không bán tháo đã được đền đáp. Thị trường mất 4 năm để phục hồi về đỉnh cũ, nhưng sau đó tiếp tục tăng trưởng mạnh mẽ.
Đại dịch 2020
Một trong những đợt giảm nhanh nhất lịch sử, nhưng cũng phục hồi nhanh nhất. Nhiều người bán ở đáy và mua lại ở đỉnh.
Điều chỉnh 2022
Lãi suất tăng, lạm phát cao, thị trường chứng khoán và crypto đều giảm mạnh. Những người có kế hoạch rõ ràng từ trước đã không bị cuốn theo làn sóng hoảng loạn.
Trong mỗi cuộc khủng hoảng, những người thắng cuộc không phải là những người đoán đúng thời điểm, mà là những người có kế hoạch và kỷ luật để thực hiện kế hoạch đó.
Kiên nhẫn không phải là thụ động
Nhiều người hiểu lầm "kiên nhẫn" nghĩa là "không làm gì". Thực tế, kiên nhẫn trong đầu tư có nghĩa là:
- Có kế hoạch trước khi cần ra quyết định
- Không để cảm xúc chi phối khi thị trường biến động
- Chấp nhận rằng một số giai đoạn sẽ khó khăn
- Tin tưởng vào quá trình dài hạn
Thời gian trong thị trường vs Thời điểm vào thị trường
Có một thống kê thường được trích dẫn: nếu bạn bỏ lỡ 10 ngày tăng mạnh nhất trong 20 năm, lợi nhuận của bạn giảm hơn một nửa. Điều này cho thấy việc cố gắng "timing" thị trường không chỉ khó mà còn đắt đỏ.
- Chu kỳ thị trường là tất yếu, không cần cố đoán đỉnh hay đáy
- Kế hoạch và kỷ luật quan trọng hơn khả năng dự đoán
- Kiên nhẫn không phải là thụ động mà là chủ động kiểm soát cảm xúc
- Thời gian trong thị trường quan trọng hơn thời điểm vào thị trường
Nếu bạn đang lo lắng về biến động thị trường hiện tại, hãy nhớ rằng đây không phải lần đầu và cũng không phải lần cuối. Điều quan trọng là bạn có sẵn sàng về mặt tâm lý và tài chính để vượt qua hay không.